ประเพณีบุญบั้งไฟ  เป็นประเพณีประจำจังหวัด ยโสธร  ซึ่งชาวจังหวัดยโสธรถือเอาประเพณีนี้ปฏิบัติสืบต่อกันมาตั้งแต่โบราณกาลจนถึงปัจจุบัน และกลายเป็นวัฒนธรรมประจำจังหวัดยโสธรมาจนถึงทุกวันนี้  ซึ่งตามตำนานที่เล่าสืบต่อกันมาเล่าว่า  เมื่อครั้งที่พระพุทธเจ้าถือชาติกำเนิดเป็นพญาคางคก  พญาคางคกได้อาศัยอยู่ใต้ต้นโพธิ์ใหญ่ในเมืองพันทุมวดี  พญาแถนเทพเจ้าแห่งฝน  โกรธเคืองโลกมนุษย์มาก  จึงแกล้งไม่ให้ฝนตกนานถึง 7 เดือน

ทำให้เกิดความลำบากยากแค้นอย่างแสนสาหัสแก่มนุษย์ สัตว์ และพืช จนกระทั่งพากันล้มตายเป็นจำนวนมาก  จึงได้พากันมารวมกลุ่มที่ใต้ต้นโพธิ์ใหญ่กับพญาคางคก  สรรพสัตว์ทั้งหลายจึงได้ปรึกษากันเพื่อที่จะหาวิธีการปราบพญาแถน  ในที่ประชุมได้ตกลงกันให้พญานาคียกทัพไปรบกับพญาแถน  แต่ก็พ่ายแพ้กลับมา  จากนั้นจึงให้พญาต่อแตนยกทัพไปปราบ  แต่ก็พ่ายแพ้อีกเช่นกัน  ทำให้พวกสรรพสัตว์ทั้งหลายเกิดความท้อถอยหมดกำลังใจ และสิ้นหวัง  ได้แต่รอวันตาย  ในที่สุดพญาคางคกขออาสาที่จะไปรบกับพญาแถน  จึงได้วางแผนในการรบโดยให้ปลวกทั้งหลาย  ก่อจอมปลวกขึ้นไปจนถึงเมืองพญาแถน  เพื่อเป็นเส้นทางให้บรรดามอด แมงป่อง และตะขาบ ได้เดินทางไปสู่เมืองพญาแถน  มอดได้รับหน้าที่ให้ทำการกัดเจาะด้ามอาวุธที่ทำด้วยไม้ทุกชนิด ส่วน แมงป่อง และ ตะขาบ  ได้รับหน้าที่ให้ซ่อนตัวอยู่ตามกองฟืนที่ใช้หุงต้มอาหาร และอยู่ตามเสื้อผ้า  คอยกัดต่อยไพร่พลของพญาแถน  หลังจากวางแผนเรียบร้อยกองทัพของพญาคางคกก็เดินทางออกรบ  ในที่สุดพญาแถนยอมแพ้ และตกลงทำสัญญาสงบศึกกับพญาคางคกว่า

1. ถ้ามนุษย์จุดบั้งไฟขึ้นสู่ท้องฟ้าเมื่อใด  ให้พญาแถนสั่งให้ฝนตกในโลกมนุษย์

2. ถ้าได้ยินเสียงกบ เขียดร้อง  ให้รับรู้ว่าฝนได้ตกลงมาแล้ว

3. ถ้าได้ยินเสียงสนู (เสียงธนูควายของว่าว) หรือเสียงโหวต  ให้รับรู้ว่าให้ฝนหยุดตก  เพราะจะเข้าสู่ฤดูเก็บเกี่ยวข้าว

หลังจากที่ได้ตกลงสัญญากันแล้ว  พญาแถนจึงถูกปล่อยตัวไป และได้ปฏิบัติตามสัญญามาจนบัดนี้  ซึ่งการจุดบั้งไฟให้ขึ้นไปบนท้องฟ้านั้น   เป็นการแสดงการคารวะ กับเป็นสัญญาแจ้งให้เทพารักษ์ได้ทราบว่าใกล้จะถึงฤดูทำไร่ไถนากันแล้ว  ขอได้โปรดเมตตาช่วยบันดาลให้ฝนตกมายังภาคพื้นดินด้วย  ประกอบกับชาวพื้นเมืองทั่วไปในภาคอีสาน  ได้ทำพิธีแห่บุญบั้งไฟขึ้นในเดือน 6  ซึ่งถือเป็นเดือนราษฎร์ของชาวอีสาน  ซึ่งตรงกับปฏิทินไทยในเดือนพฤษภาคมของทุกปี

ขอขอบคุณบทความดี ๆ จาก   qoolive.com