ในประเทศไทยนั้น ภาคใต้ ถือเป็นพื้นที่หนึ่งที่มีวัฒนธรรมเป็นเอกลักษณ์ประจำภาค  เริ่มตั้งแต่จังหวัดชุมพรลงไปจนถึงชายแดนประเทศมาเลเซีย มีทะเลขนาบทั้งสองฟาก และเป็นจุดผ่านของเส้นทางค้าขายติดต่อระหว่างอารยธรรมตะวันออกและตะวันตกมาตั้งแต่อดีต  ซึ่งชัดเจนมากในสมัยอยุธยา เป็นเหตุให้พื้นที่คาบสมุทรตอนนี้ค่อนข้างมีความหลากหลายทางวัฒนธรรม  ในด้านการแต่งกายชาวภาคใต้ใช้ผ้าหลายรูปแบบ  ทั้งผ้าฝ้าย  ผ้าแพร  ผ้าเขียนลายเทียน  ผ้ามัด-ย้อม แต่ผ้าที่มีชื่อที่สุดของภาคใต้กลับเป็นผ้ายก โดยเฉพาะจากจังหวัดนครศรีธรรมราช ที่รู้จักในนามของผ้ายกเมืองนคร ต่อมาในภายหลังก็มีผ้าที่มีชื่อเสียงตามมาอีกหลายชนิด แต่ชาวบ้านปักษ์ใต้ทั่วไปเดิมนิยมนุ่งผ้าคล้ายผ้าขาวม้ามีสีแดง การนุ่งผ้าปาเต๊ะหรือบาติกที่มีลวดลายสีสันหลากหลายเป็นความนิยมในช่วงหลัง จากการรับอิทธิพลของผ้ามาเลเซีย อินโดนีเซีย ชาวไทยมุสลิมภาคใต้นิยมนุ่งโสร่งลายตะรางแบบชาวเบงกอลทั่วไป

ผ้ายกเมืองนครฯ

เป็นผ้าที่มีความวิจิตรสวยงามขึ้นชื่อมาแต่โบราณและเป็นที่ นิยมมาแต่ครั้งราชสำนักอยุธยา  ผ้ายกเมืองนครฯ ทอด้วยไหมเนื้อละเอียด นิยมเป็นสีเดียวกันเกือบทั้งผืน สอดแทรกลวดลายด้วยดิ้นทองที่แลดูแผ่วเบาแต่เป็นระเบียบ ลวดลายของท้องผ้าและกรอบกรวยเชิงจะมีลักษณะประณีตเหมาะสมกับเป็นของราชสำนัก ใช้เป็นผ้านุ่งโจงกระเบนหรือเป็นผ้านุ่งแบบหน้านาง

ผ้าทอเกาะยอ

เป็นผ้าจากตำบลเกาะยอ อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา เป็นผ้าที่ทอด้วยใยฝ้าย มีเนื้อแน่น มีทั้งชนิดที่ทอ 2 ตะกอจนถึง 10 ตะกอ ชาวภาคใต้นิยมใช้ทำผ้าโสร่งและผ้านุ่ง จุดเด่นของผ้าทอเกาะยอจึงอยู่ที่ลายตารางนั่นเอง ซึ่งมีขนาดเล็กซ้อนๆ กัน  ทอด้วยด้าย 2 สี เช่นสีขาว – แดง   สีขาว-แดงแซมดำ สีขาว-แดงแซมเหลือง เรียกผ้านี้อีกอย่างว่า ผ้าลายราชวัตร หากมีตารางใหญ่ก็เรียกว่า ราชวัตรใหญ่ นอกจากนี้ก็ยังมีลายดอกไม้เช่น ดอกพิกุล ดอกจิก ดอกชุก ดอกรัก ลายบุหงา ลายลูกแก้ว ลายพริกไทย ลายสมุก ลายข้าวหลามตัด  ลายคชกริช เป็นต้น

ผ้าทอนาหมื่นสี

แหล่งทออยู่ที่จังหวัดตรัง  เป็นเอกลักษณ์อีกแบบหนึ่งของผ้าภาคใต้  ส่วนใหญ่เป็นผ้าทอ ยกดอกแต่เส้นด้ายย้อมสีสดมาก การทอใช้เครื่องทอขนาดใหญ่จึงได้ผ้าผืนกว้าง

ผ้าทอพุมเรียง

เป็นผ้าที่ทอจากอำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี  ปัจจุบันผู้ทอส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิม  นิยมใช้เส้นฝ้ายล้วน แต่อาจผสมเส้นไหมบ้างสำหรับผ้าที่ต้องการความแวววาว  ใช้วิธีทอแบบยกดอกนิยมนำไปตัดเป็นผ้านุ่งสำเร็จ เนื่องจากตัวซิ่นใช้ด้วยสีล้วนทอจึงทำให้สีดูสดช่วยขับลายเชิงให้เด่นขึ้น ลักษณะลวดลายเลียนแบบธรรมชาติเช่นกัน เช่นดอกพิกุล ดอกบัว ดอกมะลิ ลายก้านแย่ง

ผ้าหางกระรอก

เป็นผ้าทอที่สร้างชื่ออีกชนิดหนึ่งของภาคใต้และในภาคอีสานแถบจังหวัด สุรินทร์ จังหวัดบุรีรัมย์ จุดเด่นของผ้าอยู่ที่  การใช้เส้นด้ายสีต่างกัน ฝั้นเป็นเกลียวผสมในการทอ ทำให้ดูคล้ายขนของตัวกระรอก สมัยโบราณนิยมใช้เส้นยืนไหมล้วนและใช้เส้นพุ่งไหม 2 สี ต่างกันเช่นน้ำเงิน-ขาวฟั่นเป็นเกลียวก่อนทอ ปัจจุบันใช้ด้ายใยสังเคราะห์ผสมกับเส้นไหมวิทยาศาสตร์การใช้เส้นใยผสมช่วย เพิ่มความหลากหลายแก่เนื้อผ้า ให้ความเหนียวและความมันวาวกับผืนผ้าซึ่งนิยมนำมาใช้ทำเป็นผ้านุ่งโจงกระเบน

ผ้าปาเต๊ะ

เป็นผ้าฝ้ายเนื้อบางเบา  นำมาเขียนลายด้วยขี้ผึ้ง แล้วใช้สีย้อมภายในกรอบเส้นขี้ผึ้งจะให้ลายชัดเจนกว่าการมัดย้อม ส่วนใหญ่นิยมใช้ทำผ้านุ่งโสร่ง ตัดเสื้อ และใช้เป็นผ้าปูนั่ง หรือผ้าคลุมต่าง ๆ  ผ้าปาเต๊ะ เป็นที่นิยมแพร่หลายตามคาบสมุทรภาคใต้ชาวมลายู จนกระทั่งถึงชาวหมู่เกาะชวา หมู่เกาะสุมาตรา และฟิลิปปินส์

ผ้าทอปัตตานี

เมืองปัตตานีมีผ้ามัดหมี่ซึ่งลวดลายกระเดียดไปทางผ้ามาเลย์และชวา  และคล้ายคลึงกับผ้าสมปักปูมของเขมรมาก ทอด้วยไหมละเอียด  นอกจากนี้ ยังมีผ้าโสร่งไหมที่วิจิตรสวยงามมากคล้ายๆ โสร่งอีสาน

ขอขอบคุณบทความดีดีจาก openbase.in.th