ประเพณีทอดผ้าป่ากลางน้ำที่ปากแม่น้ำประแส  ซึ่งเป็นเมืองที่ติดชายทะเลแห่งหนึ่งของจังหวัดระยอง ที่มีวัฒนธรรมการทอดผ้าป่าที่แปลกกว่าที่อื่น ๆ คือ ประเพณีทอดผ้าป่ากลางน้ำ  สืบเนื่องจากชาวบ้านส่วนใหญ่มีอาชีพประมง  จึงต้องใช้ชีวิตอยู่ในเรือตลอด  เรือจึงเปรียบเสมือนบ้านหลังที่สองของพวกเขา  ชาวประมงเวลาอยากทำบุญบ้าน (เรือ) ให้เป็นสิริมงคล  จึงได้มีการจัดทำบุญทอดผ้าป่าขึ้นในเรือ

ซึ่งเป็นประเพณีที่มีมานานกว่า 100 ปี  ซึ่งจากการสอบถามบุคคลเก่าของชุมชนปากน้ำประแส เมื่อปี พ.ศ. 2534 คือ คุณแม่มณี หวานเสนาะ และ คุณแม่พวง บุญช่วยรอด  ที่แต่เดิมชาวประแสที่ปลูกบ้านเรือนอยู่ชายหาด ชายคลองแม่น้ำประแส  ที่ตั้งอยู่ห่าง ๆ กัน ไม่หนาแน่นนัก  มีอาชีพหาปลาโดยวิธีตกเบ็ด ยกยอ ทอดแห ดักรอก ฯลฯ ใช้พาหนะเรือแจวบ้าง เรือพายบ้าง ส่วนใหญ่จะนับถือศาสนาพุทธมาแต่บรรพบุรุษ  เมื่อมีเงินมีทองก็คิดจะทำบุญ  ซึ่งชาวประแสจะมีประเพณีอยู่อย่างหนึ่ง คือ เวลาบ้านใดทำบุญบ้าน งานแต่งงาน  ต้องมีการทอดผ้าป่าด้วย  ผู้ที่ปลูกบ้านเรือนอยู่ริมแม่น้ำลำคลองถ้าจะทำบุญทอดผ้าป่าส่วนมากต้องอาศัยเรือตัดไม้มาทำพุ่มผ้าป่า  ใช้ไม้ไผ่ปักไว้ด้านหัวเรือ-ท้ายเรือ แล้วนิมนต์พระไปสวดมนต์ที่บ้าน  ขากลับจากนิมนต์ชักผ้าป่าในเรือ  แต่ในบางแห่งชักผ้าป่าก่อนสวดมนต์ก็มี  ในบางแห่งถึงบ้านชักผ้าป่าก่อนก็มี  ด้วยเหตุนี้เองจึงเป็นที่เกิดของ “ประเพณีทอดผ้าป่ากลางน้ำ” ของชาวประแส

ประเพณีทอดผ้าป่ากลางน้ำได้สืบทอดกันมาเป็นระยะเวลายาวนาน  แต่ก็ได้มีการหยุดการจัดประเพณีนี้ไประยะหนึ่ง ในปี พ.ศ. 2484  เนื่องจากเกิดสงครามอินโดจีน แล้วมาเริ่มจัดใหม่อีกครั้งในปี พ.ศ.2487  ในงานประเพณีนี้จะจัดงานทั้งกลางวันและกลางคืน  โดยกิจกรรมในงานจะมีการแข่งเรือพาย  การดำน้ำ ว่ายน้ำ มวยทะเล ประกวดเรือ ประกวดร้องเพลง จัดดนตรีชมงาน ฯลฯ

ขอขอบคุณบทความดี ๆ จาก  prasae.com

ประเพณีไหลเรือไฟ เป็นประเพณีที่สำคัญอย่างหนึ่งที่ชาวอีสานปฏิบัติสืบทอดกันต่อ ๆ มา ตั้งแต่สมัยโบราณ  ประเพณีนี้จะทำกันในช่วงเทศกาลออกพรรษา  ในวันขึ้น 15 ค่ำ ถึง แรม 1 ค่ำ เดือน 11 ตามแม่น้ำลำคลอง  จังหวัดที่มีการไหลเรือไฟในปัจจุบันคือ จังหวัดศรีสะเกษ สกลนคร นครพนม หนองคาย เลย มหาสารคาม และอุบลราชธานี  โดยเฉพาะชาวจังหวัดนครพนมนั้นถือเป็นประเพณีที่สำคัญมาก  เมื่อใกล้จะออกพรรษาชาวบ้านจะแบ่งกันเป็น “คุ้ม” โดยยึดถือเอกชื่อวัดใกล้บ้านเป็นหลักในการตั้งชื่อคุ้ม เช่น ถ้าอยู่ใกล้วัดกลางก็จะเรียกกันว่า “ชาวคุ้มวัดกลาง”  ชาวคุ้มวัดต่าง ๆ ก็จะจัดให้มีการแข่งเรือ ส่วงเฮือ แห่ปราสาทผึ้ง และการไหลเรือไฟ  ส่วนในจังหวัดมหาสารคามนั้นได้จัดขึ้นทุกปี เรียกว่า “งานประเพณีไหลเรือไฟ”

             เรือไฟ หรือภาษาอีสานเรียกกันว่า “เฮือไฟ”  เป็นเรือที่ทำด้วยต้นกล้วยหรือไม้ไผ่  นำมาต่อเป็นลำเรือยาวประมาณ 5 – 6 วา  ข้างในบรรจุขนม ข้าวต้มผัดหรือสิ่งของที่ต้องการบริจาคทาน  ข้างนอกประดับด้วยดอกไม้ ธูปเทียน ตะเกียง ขี้ไต้ สำหรับจุดให้สว่างไสวก่อนจะปล่อยเรือไฟ

สาเหตุที่มีการไหลเรือไฟนั้น  มีคตินิยมเช่นเดียวกับการลอยกระทง  เพียงแต่เป็นการลอยกระทงก่อนที่อื่น 1 เดือน  โดยมีความเชื่อกันหลายประเด็นคือ

- ความเชื่อเกี่ยวกับการบูชารอยพระพุทธบาทที่ประทับไว้ ณ หาดทรายริมฝั่งแม่น้ำนัมทามหานที

- ความเชื่อเกี่ยวกับการบูชาพระรัตนตรัย

- ความเชื่อเกี่ยวกับการบูชาคุณพระแม่คงคา

- ความเชื่อเกี่ยวกับการบูชาพญานาค

พิธีและกิจกรรม

ก่อนถึงวันงานไหลเรือไฟ  ชาวคุ้มวัดต่าง ๆ จะช่วยกันประดิษฐ์ตกแต่งเรือไฟด้วยต้นกล้วย ไม้ไผ่หรือวัสดุอย่างใดอย่างหนึ่งที่สามารถลอยน้ำได้  ให้มีรูปร่างลักษณะเหมือนเรือมีความยาวไม่น้อยกว่า 6 เมตร  จะประดิษฐ์เป็นรูปเจดีย์ วิหาร หงส์ นาค ครุฑ หรือรูปอย่างใดก็ได้ที่คิดว่าสวยงาม  มีการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาใช้เพื่อความสวยงามและเพื่อให้การจุดประทีปโคมไฟอยู่ได้ทนทาน  ในวันงาน ภาคกลางวันก็จะมีขบวนแห่ไหลเรือไฟบก  ซึ่งนำขึ้นไปวางบนพาหนะล้อเลื่อนต่าง ๆ  แล้วเข้าขบวนแห่แหนทุกคุ้มวัดพร้อมกัน  โดยมีการแสดงพื้นบ้านประกอบขบวนแห่อย่างสนุกสนานสวยงาม  ในภาคกลางคืน จะมีการทำพิธีกรรมทางศาสนา เช่น กราบพระ รับศีล ฟังเทศน์ และการกล่าวบูชารอยพระพุทธบาท  ต่อจากนั้นจึงนำเรือไฟไปลงน้ำ และเริ่มจุดประทีปโคมไฟแล้วปล่อยให้ล่องไปตามแม่น้ำ  โดยมีวัตถุประสงค์เพื่ออนุรักษ์ขนบธรรมเนียมประเพณี วัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อพัฒนา และเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน  และเผยแพร่ประเพณีอันดีงามของท้องถิ่นให้ประชาชนทั่วไปได้รับรู้ต่อไป

ขอขอบคุณบทความดี ๆ จาก  sarakhamclick.com

ประเพณีกรวยสลาก หรือที่ชาวบ้านในภาคเหนือเรียกกันว่า กินก๋วยสลาก ได้ปฏิบัติกันมาเป็นประจำเกือบทุกปีจนกลายเป็นวัฒนธรรมของคนในภาคนี้  ซึ่งไม่มีกำหนดที่ตายตัวว่าจะเริ่มประเพณีนี้กันวันไหน  ขึ้นอยู่กับแต่ละท้องที่  ซึ่งอาจจะทำในช่วงเข้าพรรษาก็เคยมี  ประเพณีนี้ เป็นประเพณีของชาวพุทธที่มีการทำบุญให้ทานรับพรจากพระ  เพื่อให้เกิดสิริมงคลแก่ตน และอุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว เป็นการระลึกถึงบุญคุณของผู้มีพระคุณ และเป็นการแสดงออกถึงความสามัคคีของคนในชุมชนด้วย

ความสำคัญของประเพณีกรวยสลาก

เป็นงานประเพณีของท้องถิ่นที่ปฏิบัติกันมาเป็นประจำทุกปี  ทุกบ้านจะหยุดงานเพื่อมาร่วมกันเตรียมงาน  เตรียมกองสลาก  เตรียมจัดอาหารเลี้ยงผู้ที่มาร่วมงาน

พิธีกรรม

เมื่อได้กำหนดวันกรวยสลากแล้ว  ทางวัดจะแจ้งให้ผู้มีจิตศรัทธาทราบเพื่อจัดเตรียมอาหารสิ่งของต่าง ๆ ที่พระภิกษุจำเป็นต้องใช้  อาจทำเป็นบุคคลหรือคณะก็ได้  ซึ่งแต่ละกองนั้น  สิ่งของที่เตรียมมานี้จะทำภาชนะบรรจุอย่างสวยงาม  ประดับตกแต่งเป็นซุ้มแบบเรือนไทย เรือนยอดหรือดอกบัว  ตั้งเรียงรายรอบพระอุโบสถ  และวันนี้ถือว่าเป็นวันสำคัญทางวัดจะจัดเตรียมอาหารคาวหวาน  ตั้งโรงทานเลี้ยงอาหารผู้ที่มาในงานนี้อย่างเต็มที่  บุคคลที่จะได้จับสลากก็คือ พระภิกษุที่ได้นิมนต์มาจากวัดต่าง ๆ  ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นเจ้าอาวาสหรือพระภิกษุที่ประชาชนส่วนใหญ่ให้ความเคารพนับถือ  เมื่อมาพร้อมกันแล้วก็เข้าพระอุโบสถทำพิธีสวดมนต์ในบทต่าง ๆ เพื่อความเป็นสิริมงคลของพุทธศาสนิกชน

ต่อจากนั้นก็จะเริ่มจับสลาก  พระภิกษุรูปใดจับได้หมายเลขหรือชื่อที่ตรงกับซุ้มกรวยสลากหมายเลขหรือชื่อนั้น  ก็ไปรับถวายพร้อมด้วยอนุโมทนา เจ้าของกรวยสลากก็ช่วยกันหาซุ้มกรวยสลากใส่รถแห่ไปส่งถึงวัดอย่างสนุกสนาน

ขอขอบคุณบทความดี ๆ จาก  prapayneethai.com

หนังตะลุง เป็นมหรสพที่นำตัวหนังซึ่งตัดและแกะจากหนังสัตว์มาขึ้นรูปเป็นตัวละครต่าง ๆ ตามท้องเรื่องที่จะแสดง  แล้วนำมาเชิดบนจอด้านในโดยการใช้แสงสว่างให้เกิดเงาบนจอหนัง  ซึ่ง หนังตะลุง เป็นวัฒนธรรมการละเล่นพื้นบ้านของภาคใต้ที่มีประวัติมาอย่างช้านานและเป็นที่นิยมกันอย่างแพร่หลายและสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน

              ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตสถาน (2542 : 1244) ได้กล่าวไว้ว่า หนังตะลุงเป็นมหรสพอย่างหนึ่งที่ใช้หนังสลักเป็นรูปภาพขนาดเล็ก  คีบด้วยไม้ตับอันเดียว  เชิดภายในโรงให้แสงไฟส่องผ่านตัวหนังสร้างเงาให้ปรากฏบนจอผ้าขาวหน้าโรง  ใช้ปี่  กลอง  และฆ้องบรรเลงเพลงประกอบ  ผู้เชิดจะทำหน้าที่เป็นผู้พาก

นายธนิต  อยู่โพธิ์  ได้กล่าวถึงความเป็นมาของหนังตะลุงว่า เป็นมหรสพพื้นบ้านที่ขึ้นชื่อของชาวไทยในสมัยโบราณอีกอย่างหนึ่ง  ซึ่งเรียกกันภายหลังว่า หนังใหญ่  เพราะมีหนังตะลุง ซึ่งเป็นหนังตัวเล็กเกิดขึ้นอีกอย่างหนึ่ง  จึงได้เติมคำเรียกให้แตกต่างกันออกไป  ซึ่งถ้าตีความนี้ก็แสดงว่าหนังตะลุง น่าจะเกิดขึ้นหลังหนังใหญ่ของภาคกลาง  แต่เมื่อพิจารณาผลการศึกษาค้นคว้าของนักวิชาการคนอื่น ๆ เข้าประกอบแล้วจะเห็นว่ายังไม่อาจถือเป็นข้อยุติได้ว่าหนังตะลุงเกิดขึ้นก่อนหรือหลังหนังใหญ่  ทั้งนี้เพราะคำว่า “หนังตะลุง”  เป็นคำที่เรียกกันในเวลาต่อมา  ในสมัยก่อนชาวภาคใต้เรียกการละเล่นแบบนี้ว่า หนัง หรือบางทีเรียกว่า หนังควน

              จากหลักฐานเก่าแก่เกี่ยวกับหนังตะลุงที่บ่งชี้ว่า หนังตะลุง เป็นศิลปะการแสดงน่าจะมีต้นกำเนิดที่ภูมิภาคนี้ คือ จังหวัดพัทลุง จากนั้นจึงแพร่หลายไปยังจังหวัดอื่น ๆ ในภาคใต้  โดยสมเด็จพระบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ได้ทรงบันทึกไว้ตอนหนึ่งว่า  ชาวบ้านควน (มะ) พร้าว แขวงจังหวัดพัทลุงคิดเอาอย่างหนังแจก (ชวา) มาเล่นเป็นเรื่องไทยขึ้นก่อนแล้ว  จึงแพร่หลายไปที่อื่นในมณฑลนั้นเรียกว่า หนังควน  เจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ (วร  บุนนาค) พาเข้ากรุงเทพฯ ได้เล่นถวายตัวที่บางปะอินเป็นที่แรกเมื่อปีชวด พ.ศ.2419

วิบูลย์  ลี้สุวรรณ (พ.ศ. 2525) ได้แสดงทรรศนะไว้ว่าหนังตะลุงเป็นการละเล่นที่ไทยได้รับมาจากชาวชวา โดยกล่าวว่า หนังตะลุงเป็นการละเล่นของชาวชวาที่มีมาก่อนศตวรรษที่ 11 แล้ว แพร่หลายเข้ามายังมาลายูและภาคใต้ของไทย  โดยที่ชาวมลายูเรียกว่า วายังกุเล็ต (ไทยใช้วายังกุลิต) วายัง แปลว่ารูปหรือหุ่น กุเล็ต แปลว่า เปลือก  หรือหนังสัตว์รูปที่ทำด้วยหนังสัตว์ และตัวหนึ่งที่เข้ามาสู่ประเทศไทยหรือชวาก็ตามจะเห็นว่ามีรูปร่างลักษณะที่ผิดแปลกแตกต่างไปจากมนุษย์ธรรมดา  เป็นเพราะความเชื่อของชาวชวานั้นไม่นิยมสร้างรูปคนที่เป็นที่เคารพนับถือ  การทำตัวหนังจึงได้สร้างให้มีลักษณะที่ต่างไปจากคนธรรมดา  ซึ่งลักษณะนี้ปรากฏอยู่ในตัวหนังไทยโดยเฉพาะตัวตลก

ตามทรรศนะของนักวิชาการหลาย ๆ ท่าน พอจะสรุปได้ว่า หนังตะลุงเป็นการละเล่นพื้นบ้านภาคใต้ที่มีประวัติสืบต่อกันมาอย่างช้านาน  แม้นักวิชาการยังไม่อาจสรุปได้แน่ชัดว่าหนังตะลุงเกิดขึ้นมาจากที่ไหน และเมื่อใดนั้น  แต่นักวิชาการต่างเห็นพ้องกันว่าหนังตะลุงเป็นการละเล่นพื้นบ้านที่เก่าแก่อย่างหนึ่งและเป็นการละเล่นที่นิยมกันมากในสังคมของคนภาคใต้ตั้งแต่ในอดีตจนถึง ปัจจุบัน

ขอขอบคุณบทความดี ๆ จาก  obm16.com

          ความสำคัญ

ประเพณีสู่ขวัญข้าว เป็นประเพณีที่ชาวนาปฏิบัติสืบต่อกันมาตั้งแต่สมัยโบราณ  โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเรียกขวัญพระแม่โพสพที่ตกหล่นตามท้องนาขึ้นสู่ยุ้งฉางข้าว  และเป็นการบูชาพระแม่โพสพที่คอยป้องกันศัตรูพืชและสัตว์ที่จะมาทำลายข้าว  เพื่อให้ได้ผลผลิตมากในปีต่อ ๆ ไป  เป็นวัฒนธรรมที่พบมากในภาคกลางของประเทศไท โดยฉะเพราะที่จังหวัดนครนายก

ซึ่งประเพณีนี้จะมีชื่อเรียกที่แตกต่างกันออกไปตามแต่ละท้องถิ่น  ประเพณีสู่ขวัญข้าว (ทั่วไป) บุญสู่ขวัญข้าว (หมู่บ้านเนินใหม่ ตำบลโคกกรวด) เรียกขวัญข้าว (หมู่บ้านท่าด่าน)  ประเพณีสู่ขวัญข้าวจะกระทำในวันขึ้น 3 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี

          พิธีกรรม

โดยทั่วไปชาวนาต่างก็ทำพิธีโดยให้เจ้าของนาฝ่ายหญิงนุ่งขาวห่มขาว เป็นผู้ทำพิธีตอนเช้าตรู่โดยเตรียมอุปกรณ์ ได้แก่ ข้าวต้ม เผือก มัน ไข่ ขันธ์ ๕ ขวดน้ำ แก้วแหวนเงินทอง แป้ง หวี กระจก ผ้าสไบ (อาจมีเพิ่มเติมหรือแตกต่างตามท้องถิ่น)  นำสิ่งของเหล่านี้ห่อด้วยผ้าขาว ใส่กระบุงหรือบางท้องที่ปิดกระบุงด้วยผ้าขาว  นำขอฉายคอนกระบุง (บางหมู่บ้านใช้ผ้าสีผูกให้สวยงาม) เดินไปตามท้องนาของตน  ร้องเรียกแม่โพสพ  ในใจความของการร้องเรียก คือ เชิญแม่โพสพที่ตกหล่นอยู่ให้มาอยู่ในยุ้งฉางข้าว

บางหมู่บ้านจะมีเพื่อนบ้านคอยขานรับจนถึงบ้าน  หลังจากนั้นจะนำกระบุงไปไว้ในยุ้งข้าว  บางหมู่บ้านก็มีพราหมณ์ทำพิธีเรียกขวัญข้าวเข้ายุ้งฉาง  โดยที่มีการตั้งบายศรี และเครื่องไหว้ในยุ้งฉาง  ซึ่งการสู่ขวัญข้าวนั้น จะมีสำนวนหรือภาษาถิ่นที่แตกต่างกันออกไปตามแต่ละพื้นที่  ในปัจจุบันประเพณีสู่ขวัญข้าวยังคงกระทำอยู่  แต่จะมีน้อยลง  โดยการสู่ขวัญข้าวบางพื้นที่ก็จะมีการทำร่วมกันและทำบุญเลี้ยงพระด้วย

ขอขอบคุณบทความดี ๆ จาก  prapayneethai.com